اهمیت نماز جمعه و وجوب آن در کلام معصومین علیهم السلام
گفتم در اهمیت نماز جمعه احادیثی رو جمع آوری کنم و تقدیمتون کنم
ان شاءالله که برای استفاده در دسترس بقیه افراد هم قرار بدین
با تشکر یا علی
از قول پيامبر خدا(صلّىاللَّهعليه واله و سلم) نقل شده كه فرمود:
«من كان يؤمن باللَّه و اليوم الاخر فعليه بالجمعه يوم الجمعه»(1). يعنى هر كس كه ايمان دارد، در روز جمعه نبايد نماز جمعه را فراموش كند.
از حضرت امام محمد باقر(عليهالسّلام) روايت شده است كه فرمود:
«واللَّه لقد بلغنى انّ اصحاب النّبى(صلّىاللَّهعليهواله) كانوا يتجهّزون للجمعه يوم الخميس»(2).
يعنى اصحاب پيامبر، در روز پنجشنبه خودشان را براى فردا آماده مىكردند، تا به نماز جمعه بروند.
در يك روايت ديگر دارد كه حضرت اميرالمؤمنين علی بن ابیطالب(علیه السلام) فرمودند:
روز پنجشنبه دارويى نخوريد كه شما را در بستر بيندازد، تا مبادا نماز جمعهى فردا از دستتان برود.(3)
دربارهى احترام به نماز جمعه، از امام صادق(عليهالصّلاةوالسّلام) روايت است:
«ليتزيّن احدكم يوم الجمعه»؛ روز جمعه، خود را زينت كنيد.
«يغتسل و يتطيّب و يسرّح لحيته»؛ غسل كنيد، عطر بزنيد و سر و صورت خود را مرتب نماييد. «يلبس انظف ثيابه»(4)؛ تميزترين لباسهايتان را بپوشيد و به نماز جمعه برويد.
در روايت ديگر دارد كه ملائكهى الهى مىايستند و مىبينند كه چه كسى زودتر وارد مصلا شد و همينطور مىنويسند: نفر اول، نفر دوم، نفر سوم، نفر پنجم، نفر صدم؛ تا وقتى كه امام جمعه بلند مىشود خطبه را بخواند. (5)يعنى هرچه مىتوانيد، زودتر در نماز جمعه حاضر شويد.
در يك روايت دارد كه امام مسلمين، زندانيانى را كه به خاطر قرض به زندان افتادهاند، روز جمعه يا روز عيد، به نماز جمعه يا به نماز عيد بياورد و محافظ هم برايشان بگذارد و وقتى كه نماز را تمام كردند، آنها را به زندانشان برگرداند؛(6) يعنى حتّى زندانى هم از نماز جمعه محروم نماند.
در يك روايت دارد كه «لو يعلم امّتى ما لهم فيها»؛ اگر مردم منافع اين سه چيز را مىدانستند، «ليضربوا عليها بالسّهام»بر سر آن با هم منازعه مىكردند. آن سه چيز، عبارت از اذان و زود رفتن به نماز جمعه و قرار گرفتن در صف اول است(7)، كه ممكن است صف اول جهاد يا صف اول نماز جمعه باشد.چندى پيش، من راجع به اذان سفارش كردم و البته گفتم كه صبحها با بلندگو در همهجا اذان نگويند، تا مردم از خواب بيدار نشوند. مثل اينكه بعضى از مؤمنين، اين قسمت دومش را بيشتر از قسمت اول گوش كردند! آنچه كه مقصود ما بود، اين بود كه در سحرها، هر جايى يك بلندگو صدا نكند؛ ولى معنايش اين نبود كه به هنگام سحر، صداى اذان در شهرى مثل تهران به گوش نرسد! نه، در جايى مثل تهران، اقلاً در چند مسجد از مساجد مهم، خوب است كه با بلندگو اذان پخش بشود؛ حتّى اذان صبح. در شهرهاى كوچك هم به فراخور وسعت آن شهر، مىبايست اذان صبح در چندجا پخش بشود. اما در ظهر و شب اذان بگويند؛ هم اذان بلندگو، هم جلوى مساجد، هم داخل مساجد و هم در خيابانها، تا مردم به اذان گفتن عادت كنند.
در يك روايت فرمود: «من ترك الجمعه ثلاثا تهاونا طبع اللَّه على قلبه»(8). هر كس سه جمعه پشت سر هم، از روى بىاعتنايى نماز جمعه را ترك كند - اگر كسى كارى داشته باشد، آن مورد بحث نيست - خداوند بر قلب او مهر مىزند.
1 ) إنّ اللَّه مع من أطاعه و إن الشّيطان مع من عصاه فاستفتحوا أعمالكم بالصّبر على الجهاد و التمسوا بذلك ما وعدكم اللَّه و عليكم بالّذی أمركم به فإنّی حريص على رشدكم. إنّ الإختلاف و التّنازع و التّثبيط من أمر العجز و الضّعف و هو ممّا لا يحبّه اللَّه و لا يعطی عليه النّصر و الظّفر. أيّها النّاس إنّه قذف فی قلبی أنّ من كان على حرام فرغب عنه ابتغاء ما عند اللَّه غفر اللَّه له ذنبه و من صلّى على محمّد صلّى اللَّه عليه و ملائكته عشرا، و من أحسن من مسلم أو كافر وقع أجره على اللَّه فی عاجل دنياه أو في آجل آخرته، و من كان يؤمن باللَّه و اليوم الآخر فعليه الجمعة يوم الجمعة إلّا صبيّا أو امرأة أو مريضا أو عبدا مملوكا و من استغنى عنها استغنى اللَّه عنه و اللَّه غنيّ حميد. ما أعلم من عمل يقرّبكم إلى اللَّه إلّا و قد أمرتكم به، و لا أعلم من عمل يقرنكم إلى النّار إلّا و قد نهيتكم عنه و إنّه قد نفث الرّوح الأمين فی روعی أنّه لن تموت نفس حتّى تستوفی أقصى رزقها لا ينقص منه شيء و إن أبطأ عنها فاتّقوا اللَّه ربّكم و أجملوا فی طلب الرّزق و لا يحملنّكم استبطاءه على أن تطلبوه بمعصية ربّكم،
استوار است خدا قرين مطيعان خويش است و شيطان قرين عاصيان اوست در كارهاى خويش با صبورى در پيكار. ظفر جوئيد و بدين وسيله چيزهائى را كه خدا بشما وعده داده طلب كنيد هر چه را خدا فرمان داده انجام دهيد كه من بهدايت شما سخت علاقه دارم، اختلاف و نزاع و دو دلى از ناتوانى و زبونى است كه خدا آن را دوست ندارد و بدان فيروزى و ظفر نمىبخشد، اى مردم در قلب من نهادهاند كه هر كه بر كار حرامى باشد و باميد آنچه نزد خداست از آن چشم بپوشد خدا گناهش را ببخشد و هر كه بر محمّد صلوات گويد خدا و ملائكه ده صلوات بر او گويند، هر كس از مؤمن و كافر نكوئى كند پاداش وى در دنياى حاضر يا هر كه بخدا و روز جزا ايمان دارد مواظب جمعه باشد، مواظب روز جمعه باشد، مگر طفلى يا زنى يا بيمارى يا بنده مملوكى و هر كه از جمعه بىنيازى كند خدا از او بىنيازى كند كه خدا بىنياز و ستوده است، من عملى كه شما را بخدا نزديك كند ندانستهام مگر شما را بدان فرمان دادهام و عملى را كه شما را بجهنم نزديك كند ندانستهام مگر شما را از آن منع كردهام، روح امين در قلب من دميد كه هيچ كس نميرد مگر حد اكثر روزى خويش خورده باشد و چيزى از آن كم نباشد و گر چه كند بدو رسد پس از خدا بترسيد و در طلب روزى تأنى كنيد و دير آمدن روزى وادارتان نكند كه آن را بمعصيت پروردگار خويش طلبيد.
نهج الفصاحة ، ابو القاسم پاینده ، ص 815 ؛ بحار الانوار ،علامه مجلسی،ج86 ص211ح56 ؛
2 ) قُلْتُ لَهُ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ قَالَ اعْمَلُوا وَ عَجِّلُوا فَإِنَّهُ يَوْمٌ مُضَيَّقٌ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فِيهِ وَ ثَوَابُ أَعْمَالِ الْمُسْلِمِينَ فِيهِ عَلَى قَدْرِ مَا ضُيِّقَ عَلَيْهِمْ وَ الْحَسَنَةُ وَ السَّيِّئَةُ تُضَاعَفُ فِيهِ قَالَ وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ اللَّهِ لَقَدْ بَلَغَنِی أَنَّ أَصْحَابَ النَّبِيِّ ص كَانُوا يَتَجَهَّزُونَ لِلْجُمُعَةِ يَوْمَ الْخَمِيسِ لِأَنَّهُ يَوْمٌ مُضَيَّقٌ عَلَى الْمُسْلِمِينَ ».
جابر بن یزید گوید به حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) سخن خداوند بلند مرتبه كه می فرماید « به سوی ذكر و یاد خدا بشتابید» گفتم، فرمود عمل كنید و شتاب كنید چرا كه آن روزی است كه مسلمانان در آن در تنگنا هستند و پاداش اعمال مسلمانان به اندازه ایست كه در تنگنا قرار گرفته شده اند و نیكی و بدی در این روز دو چندان می شود
و امام[علیه السلام] گفت به خدا قسم به من خبر رسیده است كه یاران پیامبر(صل الله علیه و آله و سلم) از پنج شنبه برای روز جمعه آماده می شدند چرا كه آن روز روزی است مسلمانان در آن در تنگنا هستند.
كافی،ثقه السلام كلینی ج3ص 415ح10؛ تهذیب الاحكام،الشیخ الطوسی ، ج 3 ، ص 236 ح 2 ؛ الامالی،الشیخ الطوسی،ص696ح26 ؛ بحار الانوار،علامه مجلسی، ج87ص22ح4 ؛
3 ) « إِنَّهُ نَهَى أَنْ يُشْرَبَ الدَّوَاءُ يَوْمَ الْخَمِيسِ مَخَافَةَ أَنْ يَضْعُفَ عَنِ الْجُمُعَة »
النوادر ، سید فضل الله راوندی ص 51 ؛
4 ) لِيَتَزَيَّنْ أَحَدُكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ يَغْتَسِلُ وَ يَتَطَيَّبُ وَ يُسَرِّحُ لِحْيَتَهُ وَ يَلْبَسُ أَنْظَفَ ثِيَابِهِ وَ لْيَتَهَيَّأْ لِلْجُمُعَةِ وَ لْيَكُنْ عَلَيْهِ فِی ذَلِكَ الْيَوْمِ السَّكِينَةُ وَ الْوَقَارُ وَ لْيُحْسِنْ عِبَادَةَ رَبِّهِ وَ لْيَفْعَلِ الْخَيْرَ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنَّ اللَّهَ يَطَّلِعُ عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ لِيُضَاعِفَ الْحَسَنَاتِ».
حضرت امام جعفرصادق(علیه السلام) فرمود هر كدام از شما باید روز جمعه خود را آراسته كند و غسل كند و بوی خوش استفاده نماید و محاسن خود را شانه زند و پاكیزه ترین لباسهایش بپوشد و برای نماز جمعه آماده شود و در آن روز باید آرامش و وقار داشته باشد و بندگی پروردگارش را به زبیایی به جا بیارد و تا جاییكه می تواند كار خیر انجام دهد زیرا كه خداوند بر [احوال] زمینیان آگاه است و نیكی ها را دو چندان می كند.
الكافی ،ثقه السلام كلینی ج3ص417،ح1 ؛
5 ) ِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ نَزَلَ الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ مَعَهُمْ قَرَاطِيسُ مِنْ فِضَّةٍ وَ أَقْلَامٌ مِنْ ذَهَبٍ فَيَجْلِسُونَ عَلَى أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ عَلَى كَرَاسِيَّ مِنْ نُورٍ فَيَكْتُبُونَ النَّاسَ عَلَى مَنَازِلِهِمُ الْأَوَّلَ وَ الثَّانِيَ حَتَّى يَخْرُجَ الْإِمَامُ فَإِذَا خَرَجَ الْإِمَامُ طَوَوْا صُحُفَهُمْ وَ لَا يَهْبِطُونَ فِی شَيْءٍ مِنَ الْأَيَّامِ إِلَّا فِی يَوْمِ الْجُمُعَةِ يَعْنِی الْمَلَائِكَةَ الْمُقَرَّبِينَ.»
حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) فرمود : در روز جمعه فرشتگان مقرب كه به همراه آنان كاغذهایی از نقره و قلم هایی از طلا می باشد، فرود می آیند و بر درهای ورودی مسجد بر صندلی هایی از نور می نشینند و [اسامی]مردم را نفر به نفر بر اساس مقام و منزلتشان می نویسند تا زمانی كه امام خارج شود پس كاغذهای خود را می پیچند. و در هیچ روزی جز روز جمعه فرود نمی آیند
الكافی ،ثقة الاسلام كلینی ج3ص413ح2؛
6 ) « إِنَّ عَلِيّاً ع كَانَ يُخْرِجُ أَهْلَ السُّجُونِ فِی دَيْنٍ مِنَ السِّجْنِ إِلَى صَلَاةِ الْجُمُعَةِ فَيَشْهَدُون»
النوادر ، سید فضل الله راوندی ص 56 ؛
7 ) « ثَلَاثٌ لَوْ تَعْلَمُ أُمَّتِی مَا لَهُمْ فِيهَا لَضَرَبُوا عَلَيْهَا بِالسِّهَامِ الْأَذَانُ وَ الْغُدُوُّ إِلَى يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَ الصَّفُّ الْأَوَّل »
رسول خدا (صل الله علیه و آله و سلم) فرمود: سه چیز است كه اگر امت می دانستند چه چیزی در آن برای آنان است بر سر آن با هم منازعه مىكردند؛ اذان و شتاب به سوی نماز جمعه و صف اول نماز.
النوادر ، سید فضل الله راوندی ص 24 ؛
8 ) « مَنْ تَرَكَ الْجُمُعَةَ ثَلَاثَ جُمَعٍ مُتَوَالِيَةً طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قَلْبِهِ ».
حضرت امام محمد باقر(علیه السلام) فرمود :كسی كه سه جمعه پشت سر هم نماز جمعه را ترك كند خداوند بر دل او مهر می زند [تا هدایت نیابد].
تهذیب الاحكام ، شیخ طوسی ج3 ص238ح14؛ المحاسن،برقی،ج1ص85 ؛ المقنعه،شیخ مفید،ص163 ؛ بحار الانوار،علامه مجلسی،ج86ص163 ؛
اميرالمؤمنين علي بن ابیطالب(علیه السلام) مي فرمايند: جمعه روزي است كه خداوند آن را براي شما عيد قرار داده است، جمعه سرور روزها و برترين عيدهاست. خدا شما را امر كرده كه در آن روز به سوي ذكرش(سوره جمعه آيه 9) بشتابيد.
پس با رغبت شما به عبادت و نماز جمعه به حدي باشد كه نيت شما خالص گردد. در اين روز بسيار زاري و نيايش كنيد، نيازهاي خود را از خداوند خواسته و طلب رحمت و آمرزش كنيد. زيرا خداوند دعاي هر كس كه او را به حقيقت بخواند، اجابت كرده و هر كس را كه از بندگي و فرمانش امتناع كند، وارد دوزخ مي كند... نماز جمعه بر هر مؤمنيع به جز: كودك، بيمار، ديوانه، پير و ناتوان، نابينا، مسافر ، زن، بنده مملوك و كسي كه در فاصله دو فرسخي باشد، (هر فرسخ حدود 4 كيلومتر است) واجب است.
(من لا يحضره الفقيه، ج 2 ص 104)
پیامبر اكرم (صل الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: جمعه روزی است كه خداوند همگان را در آن جمع كند، پس هیچ مؤمنی نیست كه در آن روز به سوی نماز جمعه رود، مگر اینكه خداوند روز قیامت بر او آسان گرفته و دستور می دهد كه او را به بهشت ببرند.
(من لا یحضره الفقیه، ج 1 ص 427)
پیامبر اکرم (صل الله علیه و آله و سلم) فرمود:"خداوند نماز جمعه را بر شما واجب کرد. هرکس آن را در حیات من یا بعد از وفات من از روی استخفاف یا انکار ترک کند، خداوند او را پریشان میکند و به کار او برکت نمیدهد. بدانید نمازش و زکاتش و حجش قبول نمیشود و اعمال نیکش پذیرفته نخواهد شد تا از این کار توبه کند".
در حدیث دیگری از حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) میخوانیم : "نماز جمعه فریضه است و اجتماع برای آن با امام معصوم فریضه است. هرگاه مردی بدون عذر سه جمعه را ترک گوید، فریضه را ترک گفته و کسی سه فریضه را بدون علت ترک نمیگوید مگر منافق".
در حدیث دیگری آن حضرت میفرماید: "کسی که سه جمعه متوالی نماز جمعه را ترک گوید، خداون بر قلبش مُهر میزند"، یعنی آن شخص قساوت قلب میگیرد و راه هدایت را برخود میبندد.
پيامبر اكرم (صل الله علیه و آله و سلم) نقل ميكند:
هنگامي كه روز جمعه فرا رسد خداوند متعال امر مي نمايد تا منبري در بيت المعمور گذاشته شود و فرشته ها دور ان گرد ايند، جبرائيل اذان گفته و ميكائيل امامت نماز جمعه نموده و ساير فرشته ها در پشت سر انها نماز برپا كنند و چون تمام شود، جبرائيل ثواب اذان را به امت محمد (صل الله علیه و آله و سلم) و ميكائيل ثواب امامت نماز جمعه را بر امامان جمعه و ساير فرشتگان نيز ثواب نمازشان را به مردم پيرو پيامبر اعظم (صل الله علیه و آله و سلم) مي بخشند ان گاه خداوند رحمان فرمايد: شما بر بندگان من جود كرم نموديد و من به جود كرم از شما سزاوار ترم شما را شاهد مي گيرم كه گناهان امت نمازگزار را تا جمعه اينده بخشيدم سپس ملائکه ها متفرق می شوند تا روز جمعه دیگر که این صحنه تکرار می شود .
اميرمؤمنان حضرت علی بن ابیطالب(علیه السلام) می فرمايد:
جمعه را حق و حرمتی است، مبادا که آن را ضايع گردانی. يا در چيزی از عبادت خدا و تقرب به او با کار نيک و ترک گناه فرو گذار کنی. چرا که خداوند در اين روز نيکی ها را چند برابر سازد، بديها را بزدايد، و مرتبه ها را بيافزايد.
همچنين حضرت امام رضا(علیه السلام) به نقل از پيامبر اکرم(صل الله علیه و آله و سلم) می فرمايد:
جمعه سرور روزها است. خداوند در اين روز نيکی ها را چند برابر سازد، بديها را بزدايد، مرتبه ها را بيافزايد، خواسته ها را پاسخ گويد، غم و غصه ها را برطرف کند، و حاجت های بزرگ را برآورده سازد. جمعه روز فزونی، و روز رهايی و گسستن از آتش است.
حضرت امام جعفرصادق(علیه السلام) می فرمايد:
شايسته است که روز جمعه هر يک از شما خود را بيارايد، غسل کند، خود را خوشبو نمايد، ريش خود را شانه کند، پاکيزه ترين جامه اش را بپوشد و آمادة نمازجمعه شود.
همچنين حضرت پيامبر اکرم(صل الله علیه و آله و سلم) می فرمايد: هر آن کس که روز جمعه غسل نمايد و جامة مناسبی به تن کند و خود را عطرآگين سازد، و به سوی نمازجمعه روان شود، و مردم را نيازارد و پا بر دوش آنان نگذارد، گناهان او ميان اين جمعه و جمعة ديگر و تا آن زمان که خدا بخواهد بخشوده خواهد بود.
حضرت امام جعفرصادق(علیه السلام) می فرمايد:
گاه اجابت دعا در روز جمعه، مدت زمان ميان پايان خطبه های امام تا صف بستن مردم، و گاه ديگر از پايان روز تا غروب خورشيد است.
حضرت پيامبر اکرم(صل الله علیه و آله و سلم) می فرمايد:
هنگامی که شب معراج مرا به آسمان بردند، زير عرش خدا هفتاد هزار شهر را ديدم که هر شهری همانند دنيای شما بود، و فرشتگانی را که بالهايشان را گسترده بودند و خدارا تسبيح وتهليل می کردند و می گفتند، خدايا کسانی را که در نمازجمعه حاضر می شوند بيامرز، خدايا کسانی را که روز جمعه غسل می کنند، رحمت کن.
معصوم علیه السلام می فرمایند : بهشتیان کسانی هستند که هیچ گرما و سرمایی آنها را از نماز جمعه باز نمیدارد .
ان شاءالله با حضورمان در نمازجمعه های شهرهایمان باعث شادی معصومین علیهم السلام شویم و اثرات آن را افزایش دهیم
التماس دعای خیر
یا علی
اللهم صل علی محمد وآل محمد و عجل فرجهم واحشرنا معهم والعن اعدائهم اجمعین
الی یوم الدین فی هذه الساعه و فی کل ساعه ان شاءالله ادرکنا یا بقیت الله فی ارضه
